دويچه وله: دکتر شيرزاد، با توجه به اينکه محمد البرادعی در گزارش خودش بازهم از عدم شفافيت برخی فعاليتهای هسته ای ايران سخن گفته است، به نظر شما ايران در سوم آذرماه با چه تصميمی از سوی شورای حکام روبرو خواهد شد؟

احمد شيرزاد: گزارش اخير آقای البرادعی هرچند کماکان از بعضی از عدم شفافيتها در فعاليت هستهای ايران سخن گفته است، ولی نسبت به گزارش قبلی ايشان لحن ملايمتری دارد و بر تعداد موارد همکاريهای ايران با آژانس تاکيد بيشتری کرده است نسبت به موارد قبلي، هرچند بازهم متذکر شده است که مواردی از عدم شفافيت وجود دارد. بدين ترتيب، من فکر ميکنم بيشتر آقای البرادعی درگزارش اخيرش سعی کرده است آن فضای بسيار شديدی که عليه ايران ايجاد شد در گزارش سپتامبر را کمی تلطيف بکند و فضايی بوجود نياورد که جو جهانی عليه ايران برانگيخته بشود و تصميمات غيرقابل بازگشتی اتخاذ بشود. در عين حال آقای البرادعی بنا به ماموريتی که دارد، ميخواهد بتواند اين پرونده را تا به آخر ادامه بدهد و راه برای تحقيقات بيشتر و بازرسي های بيشتر برايش باز بماند. اينست که طبيعتا بر روی برخی از موارد عدم شفافيت انگشت ميگذارد.

دويچه وله: به نظر خود شما با چه تصميمی ايران روبرو خواهد شد؟ حدس شما چه هست؟

احمد شيرزاد: من پيش بينی ميکنم که آژانس در شرايط فعلی پرونده ی ايران را به شورای امنيت نفرستد. چون اتفاق خيلی ويژهای نيفتاده است. تنها مسئله ای که هست، عدم توقف يو.سي.اف اصفهان است که اين به يک شکل نامعين و نامعلومی هم از طرف مقامات ايرانی در ابهام مانده است، و هم از طرف خود آقای البرادعي. در فرازی از گزارش آقای البرادعی اشاره شده است که مقامات ايران آمادگی خودشان را برای توقف کارخانه ی يو.سي.اف در اوايل ماه نوامبر اعلام کرده اند، ولی همانجا اضافه ميکند که ايرانيها برای فعاليت ديگری در يو.سي.اف اصفهان اعلام آمادگی کردهاند و گفته اند که اين کار را خواهند کرد. به همين دليل واقعا در گزارش آقای البرادعی روشن نيست که نهايتا آيا متوقف شده است يو.سي.اف اصفهان يا نشده، اما اشارهای هم ندارد که ايرانيها زير بار مصوبه ی قبلی شورای حکام در مورد توقف يو.سي.اف نرفته اند. طبيعتا اگر ميخواست که عکس العمل شديدی در مقابل ايران نشان داده بشود، ميبايست گزارش مبنی براين مي بود که ايرانيها همکاری نکرده اند، که چنين چيزی نيست در گزارش آقای البرادعي. بنابراين، من فکر ميکنم به اندازه کافی دلايل فراهم نيست برای اينکه پرونده ايران به شورای امنيت برود. پيش بينی ميکنم در قطعنامه ای که هيات مديره ی آژانس صادر خواهد کرد بر موارد قبلی اين آژانس تاکيد خواهد شد، بر ادامه ی بازرسی تاکيد خواهد شد و لحن کلی قطعنامه هم، احتمالا، نسبت به قطعنامه ی قبلی کمی ملايمتر خواهد بود، ولی در عين حال بر ادامه ی بازرسيها بطور قاطعانه اصرار خواهد شد.

دويچه وله: دکتر شيرزاد، وزير امور خارجه آمريکا اعلام کرده بود که هروقت آمريکا اراده بکند، پرونده ی ايران به شورای امنيت ارجاع داده خواهد شد. به نظر شما الان دولت آمريکا چنين خواستی را دارد که پرونده ی ايران را به شورای امنيت بفرستد؟

احمد شيرزاد: من تصور نميکنم که الان آمريکا يک سناريوی بسيار فوری و آماده اجرا برای برخورد با ايران در شورای امنيت داشته باشد. بديهی ست که هم اکنون در آمريکا مشکلاتی به لحاظ حضور آمريکا در عراق مطرح شده است و آمريکا به لحاظ افکار عمومی داخل و خارج در شرايطی نيست که بتواند براحتی دخالت جديدی را انجام بدهد. از طرفی همين وقت کشی و از اين اجلاس به آن اجلاس رفتن برای ايران حالت فرسايشی پيدا کرده، روی اقتصاد ايران آثار بسيار سوئی گذاشته است و با کمال تاسف بايد گفت که اين رفتاری که بهرحال پيش گرفته اند آمريکاييها، با سناريويی که آرام آرام پيش ميبرند، آثار منفی و فرسايشی خودش را در داخل ايران برجای گذاشته است. زمان هم، به نظر مي آيد به نفع آنها هست و عجله ای ندارند برای اينکه سريع بخواهند پرونده را به يک نقطه ی پايان برسانند. بنابراين، من فکر ميکنم باز با همين حالت استخوان لای زخم موضوع را کش خواهند داد.

دويچه وله: دکتر شيرزاد، به نظر شما اقدام اخير مجلس در تهديد آژانس بين المللی انرژی اتمی و تصويب طرح يک فوريتی الزام دولت به تعليق اقدامات داوطلبانه ی هسته ای در صورت ارجاع پرونده از سوی شورای حکام آژانس به شورای امنيت برای منافع ملی ايران سودمند خواهد بود، يا اينکه بر تشديد بحران و بر بی اعتمادی بيشتر غرب نسبت به ايران اضافه خواهد کرد؟

احمد شيرزاد: من فقط اينکه شنيدم از اخبار خيلی لحن مصوبه ی مجلس نسبت به آن پيشنهاد اوليه تند نيست و آنطور هم نيست که همه ی پلها را پشت سر ايران خراب بکند. به همين دليل، من فکر ميکنم، به نحوی عمل خواهند کرد ايرانيها که شرايط تقابل در سطح جهان تشديد نشود. البته طبيعی ست که بهرحال مجلس ايران مواضع خاصی دارد و روی اين مواضع هم اصرار دارد، و اين مواضع در قالب مصوبه ی اخير خودش را نشان داده است. من فکر ميکنم، اگر نهايتا يک توافقی ايجاد بشود، اين مصوبه مانع آن نخواهد شد. ضمن آنکه اگر پرونده ی ايران در همين اجلاس اخير به شورای امنيت فرستاده نشود، طبيعتا بلاموضوع هست. يعنی مصوبه ی مجلس حاکی از اين نيست که در هر شرايطی همکاری با آژانس قطع بشود، بلکه همکاری در چارچوب پيمان الحاقی به حالت تعليق در مي آيد، آن هم در صورتی ست که پرونده به شورای امنيت برود. بنابراين، اما و اگرهای زيادی در آن هست که من فکر نمي کنم دراين دوره ی اجلاس اخير در نوامبر مصداق پيدا کند. اگر هم موکل به آينده شد، که باز من فکر نميکنم راه برای توافقهای بعدی بسته شده باشد.

دويچه وله: حالا به نظر خود شما اين حرکت مجلس و تصويب اين طرح لزومی در شرايط کنونی داشته است يا نه؟

احمد شيرزاد: من از اساس واقعا فکر ميکنم شيوه و استراتژی سياسی که مسئولين امر در پيش گرفته اند جوابگو نيست، حالا چه در بخش مجلس اش، چه کسانی که مسئول مذاکره هستند. ما بايستی به دنيا نشان بدهيم که در روند اعتمادسازی جدی هستيم و حاضريم با حوصله ی تمام به سوالهايی که آژانس از ما دارد پاسخ بدهيم. به همين دليل من کلا فکر ميکنم که اگر ما زبانمان زبان دفاع فنی و حقوقی از گذشته ی ايران باشد، اين زبان خيلی موثرتر است تا زبان سياسي. و از طرف ديگر واقعا فکر ميکنم حرکتهايی از نوع راه اندازی يو.سي.اف از سويی برای ما سود چندانی نداشته و از سوی ديگر در سطح سياسی برای مشکلاتی زيادی ايجاد کرده است. من فکر ميکنم، اگر مسئولين مذاکره به يک ديپلماسی شفاف و مصالحه جويانه تن بدهند، قطعا موثرتر خواهد بود. البته، ديپلماسی ای که اخيرا در فاصله ی دو اجلاس طی شده است مصالحه جويانه تر از گذشته است، اما، متاسفانه، اين در سطح مجامع رسمی وعمومی متجلی نميشود و بيشتر از نوع سازشهای توی اتاق مذاکره هست. من فکر ميکنم بهترين کار اين بود که ما به صراحت اعلام ميکرديم که بنا به خواست آژانس، يو.سي.اف اصفهان را تعطيل ميکنيم و ميتوانستيم از اين تعطيل کردن استفاده ی سياسی و تبليغاتی خودمان را ببريم. چنين کاری ميتوانست هم در داخل کشور روند مصالحه جويانه تری به اقدامات مقامات بدهد و هم در سطح جهانی ميتوانست چهره ی جمهوری اسلامی ايران را يک چهره ی آشتی جويانه تری نشان بدهد. در حال حاضر تقريبا بر سر اين مسئله يکنوع سازش و مصالحه ای صورت گرفت است، اما اين مصالحه در سطح علنی و شفاف و آشکار، آن طوری که همه ی مردم ايران و دنيا بفهمند، اعلام نشده است.

دويچه وله: دکتر شيرزاد، برخی محافل بين المللی از اين سخن ميگويند که ايران ميخواهد به سلاحهای هسته ای دست پيدا بکند! آيا تاکنون اصلا گروهی يا جناحی در درون حاکميت از توليد سلاح هستهای دفاع کرده است، يا اينکه همگی بر استفاده ی صلح آميز از انرژی اتمی تاکيد می کنند؟

احمد شيرزاد: مواضع رسمی جمهوری اسلامی ايران نفی توليد و استفاده و انباشت سلاحهای هستهای هست که رهبری نظام به صراحت گفته است و ساير محافل تصميم گيری هم، همين را اعلام ميکنند. موضع رسمی ايران همين بوده و البته خوشبختانه تا اين لحظه هنوزهم گزارشهايی که آژانس تهيه کرده حاکی از اين نيست که اثبات بکند ايران درصدد توليد سلاحهای هسته ای بوده است. البته فعاليت هايی که جای سوال و ابهام داشته است وجود دارد که اميدواريم اين ابهامات برطرف بشود. اما، من تصور نميکنم که واقعا ايران در عمل اقدامی را انجام داده باشد که اقدامی به سمت سلاحهای هسته ای باشد. دليل من نيز، عمدتا يک دليل فنی و تکنيکی ست. اصولا کشورهايی با سطح تکنولوژی ايران نمي توانند در زمان محدود به فن آوری تسليحات هسته ای دست پيدا کنند و محدوديتهای جهانی برای آنها بسيار زياد است. به همين دليل، صرف نظر از اين که آيا يک کسی ميخواسته يا موافق بوده با اينکار بوده يا نه، اصولا امکان عملی چنين کاری وجود نداشته است.
ما نمونه ی اين برداشت غلط غربيها در مورد خودمان را در واقع نسبت به عراق هم داشته ايم. غربي ها در مورد توانايی رژيم سابق عراق برای توليد سلاح هسته ای مبالغه های زيادی کردند و بعد از اينکه از اين مبالغه ها استفاده ی سياسی خودشان را کردند، نهايتا تحقيقات نشان داد که دولت عراق بسيار عقب تر از آن چيزی بوده که تصور مي شده است. من فکر ميکنم در مورد ساير کشورها هم، گاهی يکنوع بزرگ نمايی نسبت به خطر دستيابی به تسليحات هسته ای صورت ميگيرد و متاسفانه شايد بعضيها هم از اين بزرگ نمايی خوششان بيايد، چه حالا در داخل يک کشور يا خارج يک کشور، اما اين بزرگ نمايي ها نوعا تصور درستی نيست.

دويچه وله: به نظر شما موضع گيريهايی مثل سخنرانی آقای احمدی نژاد در سازمان ملل يا موضع گيری تندشان در مورد محو اسراييل از نقشه ی جهان، چه تاثيری در وخيم تر شدن بحران هسته ای ايران داشته است؟

احمد شيرزاد: موضع گيری در مورد اسراييل متفاوت است و ارتباط مستقيم ندارد با مسايل هسته ای ايران. تا حدی هم از مواضع رسمي ای که وزارت خارجه و مقامات مسئول کشور گفته اند متفاوت بود و به همين دليل تعجب همه را، حتی در داخل ايران، برانگيخت و متاسفانه فضای تبليغاتی گسترده ای را عليه ايران دامن زد. اما، در مورد مسايلی که در سازمان ملل مطرح شده است از سخنان آقای احمدی نژاد، با اينکه تصور ميشد در آن اجلاس، ابتکاری از طرف ايشان مطرح بشود که راهگشا باشد و بتواند روابط ايران را با کشورهای خارجی بهبود بدهد، اما متاسفانه ما شاهد بوديم که برعکس آن عمل شد و طوری عمل شد که حتی کسانی که ميخواستند از ايران دفاع بکنند دچار مشکل شدند. من روي هم رفته روش سياسي ای که ايشان و دوستانشان به کار گرفته اند را روش موفقی نميدانم و فکر ميکنم نتيجه ی آنهم در اجلاس سپتامبر گذشته ی هيات مديره آژانس خودش را نشان داد که ديديم قطعنامه ای کاملا عليه ايران تصويب ميشود.

دويچه وله: دکتر شيرزاد، به نظر شما دولت آقای احمدی نژاد و هيات مذاکره کننده ی ايران در اين فرصت کوتاه باقيمانده، در اين سه روز، قادر هست ايران را از اين بحران هسته ای خارج بکند؟

احمد شيرزاد: من فکر نميکنم در اين سه روز اقدام چشمگيری بشود انجام داد. در حال حاضر، همانطور که گفتم، اخبار متفاوت و گاه ضد و نقيض در مورد توقف يو.سي.اف اصفهان ميرسد. روز گذشته بعضی از سايتها خبر دادند که يو.سي.اف متوقف شده است و بعدا همانها دوباره تکذيب کردند. تنها کاری که در اين فرصت کوتاه ممکن است بشود انجام داد که تاثيری در فضای آژانس داشته باشد، به نظر من، اعلام رسمی توقف يو.سي.اف هست و اين چيزی بود که من از روز اول بعد از اجلاس سپتامبر در مصاحبه ی خودم درخواست اش را کردم که اين کار انجام بشود. و اينهم، به نظر من، بايستی با شفافيت و صراحت انجام شود که ما اقلا نسبت به امتيازی که ميدهيم بتوانيم استفاده بکنيم، يعنی اينکه امتياز را بدهيم و استفاده نکنيم عاقلانه نيست! بنابراين تنها امکان ممکن همان توقف يو.سي.اف و اعلام رسمی اين مسئله هست. اگر اين کار صورت بگيرد، ميتواند تاثير مثبتی بر فضای آژانس داشته باشد.