گرد آمدن اين سيزده امضاي معتبر در پاي يك نامه تاريخي حكايت از اهميت و برجستگي موضوع دارد. آنها همچنين به امضاي طوماري توسط 1800 فيزيكدان ديگر در مخالفت با سياستهاي جديد آمريكا در مورد سلاحهاي اتمي اشاره ميكنند. اين افراد هيچكدام به دنبال جنجالهاي ژورناليستي نيستند و نيازي به كسب شهرت از طريق مطرح كردن خود در مطبوعات و در چارچوب هاي سياسي روزمره ندارند. در عين حال به سختي ميتوان باور داشت انسانهايي در اين حد از هوشمندي به سادگي آلت دست مانورهاي سياسي و گرايشهاي زودگذر ديپلماتيك جناحهاي داخل آمريكا واقع شوند.

به راستي علت چيست كه شخصيت هايي كه معمولاً علاقهاي به ظاهر شدن در معرض افكار عمومي ندارند دست به قلم ميشوند و به رئيس قدرتمندترين كشور جهان نامه مينويسند و هشدار ميدهند؟ كدام نگراني آنها را به اين كار واداشته است؟ گويي هنوز يك عذاب وجدان نهفته، فيزيكدانهاي برجسته دنيا را رنج ميدهد؛ آنجا كه ميگويند: «ما به عنوان اعضاي جامعه علمي كه سلاحهاي اتمي را به وجود آورده است از شما ميخواهيم كه از چنين عملي (استفاده از سلاحهاي هسته اي بر ضد ايران) كه عواقب وخيم براي آمريكا و دنيا دارد خودداري كنيد» احساس ناگفته آنها اين است كه اژدهايي مهيب و مرگ آفرين به دست دانشورزان دنيا خلق شده اما مهار آن در اختيار سياست پيشگان قدرت طلب و نظاميان ماجراجو قرار گرفته است. هرچند اين تراژدي تاريخي به چند نسل قبل از اين برميگردد اما هنوز فيزيك پيشگان دنيا خود را نسبت به ايجاد تمهيدات علمي و فني براي ساخت سلاحهاي اتمي مسؤل مي بينند. به همين لحاظ تلاش ميكنند تا براي جبران آنچه به عملكرد اعقاب آنها در چند دهه قبل برميگردد پيشاپيش ساير فرهيختگان جامعه با كلامي رسا و هشداردهنده، سياستمداران تهديدگر را در مورد افكار شومي كه احياناً در سر ميپروند هشدار دهند. آنها در اين مسير مردم آمريكا را نيز به ياري ميطلبند و از آنها ميخواهند «كه صدايشان را در اين مورد به گوشها برسانند»!

زماني انيشتين، مرد بزرگي كه بشريت مديون خدمات علمي اوست، در نامه اي به رئيس جمهور وقت آمريكا، فرانكلين روزولت، پيشنهاد ساختن سلاح اتمي را مطرح كرد. شايد ذهنيت او و برخي از فيزيكدانها كه در پروژه منهتن شركت كردند هراس از پيشدستي آلمان هيتلري در ساخت و به كارگيري سلاح هسته اي بود. اما ديري نگذشت كه چشمان بهت زده آنها و ساير جهانيان فاجعه مرگبار بمباران اتمي هيروشيما و ناكازاكي را به تماشا نشست. ديگري كاري نميشد كرد. همواره چنان است؛ دانشمندان، مهندسان، مخترعان و سازندگان ماهر به نيت خدمت به جامعه خود و دستيابي به آرمانهاي ملي دست به خلق فناوريهاي نوين ميزنند اما متأسفانه آنگاه كه اين فناوريها در قالب توانايي استراتژيك سياسي و نظامي متجسم شد باد غرورش در غبغب سياستمداران قدرت طلب و خشك مغزي كه همه چيز را در خدمت گسترش نفوذ و حاكميت خويش ميخواهند خواهد افتاد. چه داستان كراهت آوري!.

اكنون فيزيكدانان معتبري كه پيشگام توسعه فناوريهاي كارساز جهان هستند تلاشي انسان دوستانه دارند تا از سوءاستفاده قدرتمداران عرصه سياست از دستاوردهاي شگرف فناوري نوين بر ضد ملتهاي بي دفاع جلوگيري كنند كه البته تلاش مقدس و ستايش برانگيزي است. دانشمندان آمريكا سياستمداران كشورشان را متوجه ميثاقي ملي ميكنند كه بر طبق آن سلاح اتمي تنها به عنوان «سلاح آخرين چاره» قابل طرح بوده است و نگراني خود را از نوعي تغيير رويكرد اساسي نسبت به آن ميثاق ابراز ميدارند. دغدغه آنها متوجه اين رخداد هشداردهنده است كه گويي در تفكر جديد استراتژيست هاي آمريكايي، سلاحهاي هستهاي به گونه سلاحي متعارف و معمولي براي دستيابي به اهداف نظامي از قبيل نفوذ و تخريب انبارهاي مخفي و تأسيسات زيرزميني حريف مطرح ميشوند.

هشدار اين بزرگان عرصه علم يادآور قدرت تخريبي عظيم سلاحهاي هسته اي است كه در طرفه العيني «مقادير كلان و غيرقابل تصوري از انرژي انفجاري و تابشهاي حرارتي و اتمي را آزاد ميسازد" و اثرات مرگبار فوري و ماندگار آنها بر انسانها و محيط زيست ناگفتنی است. آنها بيزاري و تبري خود را از ننگ تاريخي کشتار يكصدهزار انسان بيگناه در انفجار اتمي هيروشيما تلويحاً ابراز ميكنند و سعي دارند وضعيت خطرناكي كه از انباشت تسليحات هسته اي با قدرتي معادل دويست هزار برابر بمب هيروشيما در زرادخانه هاي جهان به وجود آمده است را متذكر شوند.

دانشمندان برجسته آمريكايي وضعيت خطرناكي كه استفاده يا حتي تهديد به «استفاده از سلاحهاي هسته اي توسط يك كشور هسته اي عليه يك كشور فاقد سلاح هسته اي (ايران)» در نظام روابط بين الملل ايجاد ميكند را يادآور ميشوند؛ وضعيتي كه در آن تمام كشورهاي آسيب پذير ديوانه وار به دنبال تسليح هر چه سريعتر هسته اي خويش خواهند دويد و همين ميزان كنترل نيم بندي كه بر گسترش تسليحات هسته اي وجود دارد را به طوفان فنا خواهد سپرد!

در نگاه نگران آنها هيچ توجيهي نميتواند زمينه ساز به كارگيري سلاح هسته اي آمريكا عليه يك كشور غيرهسته اي باشد، نه توجيهاتی که خطر پيش روی آنها را بزرگنمايي ميكنند و نه توجيه هايي كه خطر سلاحهاي هسته اي را كوچكتر از آنچه كه هستند نشان ميدهند. آنها به روشني اعلام ميدارند كه مرز روشني بين سلاحهاي هسته اي تاكتيكي يا استراتژيكي، كوچك يا بزرگ، و بالاخره سلاحهاي با كاربرد نظامي و يا با كاربرد كشتار جمعي مردم شهرها وجود ندارد و بنابراين بهتر است كه هيچ كس به خود جرأت شكستن حرمت 60 ساله به كارگيري سلاحهاي هسته اي و «تابو»ي بازدارنده آن را ندهد. انصافاً جمله بسيار كم نظيري است اين بيان: "در دنيايي كه استفاده از تسليحات هسته اي تابو نباشد خطر تبديل منازعات منطقه اي به يك جنگ اتمي جهاني كه امكان نابودي تمام تمدن بشري را دارد روزافزون خواهد بود."

شايد هنوز باشند تحليل گراني كه تصور كنند تسليح هسته اي عاملي براي ايجاد موازنه قوا و پرهيز قدرتهاي منطقه اي از دامن زدن به تنشهاي موضعي است. اما نامه 13 فيزيكدان برجسته فوق نشان ميدهد كه نظرگاه دانشمندان دنياي امروز كه بنا به تجربه بشري بيش از سياستمداران، مورد اعتماد مردم جوامع خويش هستند غير از اين است. بر مبناي اين نظرگاه به سلاح هاي هسته اي بايد اساساً و از بنياد به گونهاي متفاوت با ساير جنگ افزارها نگريست. سلاحهاي هسته اي نقل و نبات نيستند كه در بين ملتها عادلانه توزيع شوند، بلكه ناقوسهاي مرگ دسته جمعي انسانها و اضمحلال تمدن بشري و حتي كليت حيات بر روي كره خاكي هستند. بايد از گسترش آنها به هر قيمت و با هر توجيه جلوگيري كرد و با تمام توان نگذاشت كه تابوي به كارگيري آنها حتي در كلام و تبليغات شكسته شود.

صراحت و شفافيت اين پيام صلح دوستانه فيزيكدانهای فوق گوياي آن است كه وراي نوشته هاي علمي، كتابها و مقالات آنها حرفهاي آموختني ديگري نيز وجود دارد كه فراگيري آنها شايان توجه است. آمريكايي ها اگر چيزي براي افتخار داشته باشند تلاش سازنده دانشمندان آنها و فضاي آزاد و بارور علمي است كه در سرزمين خود ساخته اند و نه تبختر و گردنكشي برخي از رهبران سياسي خود. رشد علم و فناوري در هر جاي دنيا اگر غرور و افتخاري داشته باشد به واسطه كاربردهاي صلح آميز و بشردوستانه آن است. اين آخرين درسي است كه بايد آموخت، درس صلح.

متن نامه سرگشاده سيزده فيزيكدان آمريكايي به جورج بوش
درباره تهديد استفاده از سلاح اتمي عليه ايران
حضور محترم رئيس جمهوري ايالات متحده، جورج دبليو بوش
1600 خيابان پنسيلوانيا، واشنگتن ديسي 20500

آقاي رئيس جمهور گرامي
مقالات اخير مجله «نيويوركر» و روزنامه «واشنگتن پست» از اين خبر ميدهند كه كاخ سفيد و طراحانِ وزارت دفاع (پنتاگون) به نحو فعالي استفاده از سلاحهاي تاكتيكي اتمي را مورد بررسي قرار داده اند. ما به عنوان اعضاي جامعه علمی كه سلاحهاي اتمي را به وجود آورده است از شما ميخواهيم كه از چنين عملي كه عواقب وخيم براي آمريكا و دنيا دارد خودداري كنيد.

1800 نفر از فيزيكدانان طوماري را در مخالفت با سياستهاي جديد آمريكا در مورد سلاحهاي اتمي امضاء كرده اند. اين سياستها راه را براي استفاده از سلاحهاي اتمي در مواردي نظير ايران باز ميكند. اين سياستها به قول «لينتون بروكس» مدير اداره امنيت اتمي ملي يك «تغيير جهت اساسي و راديكال نسبت به گذشته» است. به راستي بعد از پايان جنگ جهاني دوم سياست آمريكا سلاحهاي اتمي را به عنوان «سلاحهاي آخرين چاره» در نظر گرفته كه فقط وقتي كه بقاي كشور و يا بقاي يك كشور متحد در خطر است و يا حداكثر در موارد به غايت ضروري نظامي ميتواند مورد استفاده قرار گيرد. در حالي كه سياستهاي جديدِ سلاحهاي اتمي، مرحله آستانه استفاده از اين سلاحها را به نحو چشمگيري به جلو كشيده و شاهد اين امر به روشني اين واقعيت است كه اين سلاحها را بعنوان ابزاري در جعبه ابزار نظامی براي نابودي تأسيسات زيرزميني كه در عمق زمين جاسازی شده اند و با سلاحهاي عادي نمی توان نابودشان كرد، در نظر گرفته اند. اين يك تغيير و جابجايي خطرناك در منطق توجيهي سلاحهاي اتمي است. به قول «ژوزف روتبلات» برنده جايزه صلح نوبل، به خاطر كوششهايش در جلوگيري از جنگ اتمي، «در خطر اين سياست هرچه گفته شود، مبالغه نيست».
سلاحهاي اتمي در ميان سلاحهاي تخريب جمعي منحصر بفردند: اين سلاحها ميتوانند انرژي عظيم موجود در هسته بسيار كوچك اتم، انرژي كه يك ميليون بار بزرگتر از انرژي موجود در بقيه اتم است، را رها سازند. انفجار اتمي ميزان عظيمي از انرژي انفجاري و تشعشات حرارتي و اتمي را آزاد ميسازد كه اثرات مرگبار فوری و تأخيري بر روي بدن انسان دارد. بيش از صدهزار انسان در انفجار هيروشيما مردند و سلاحهاي موجود در زرادخانه های امروزين قدرتي معادل دويست هزار بمب هيروشيما دارند.

استفاده و يا حتي صرف تهديد به استفاده پيشگيرانه از سلاحهاي اتمي عليه متخاصمي كه به سلاحهاي اتمي مجهز نيست به 182 عضو غيراتمي امضاءكننده «پيمان عدم گسترش اتمي» اين نکته را القا می کند كه تعهد آنها به اين پيمان هيچ نوع حفاظتي را در برابر حمله اتمي يك كشور اتمي فراهم نمی کند. بنابراين بسياري احتمالاً از اين پيمان خارج خواهند شد و چارچوبِ عدمِ گسترشِ اتمي به مراتب بيش از وضعيت فعلی مورد صدمه قرار خواهد گرفت و اين امر اثرات فاجعه باري براي امنيت ايالات متحده و دنيا خواهد داشت.

مرز قاطع و روشني ميان سلاحهاي اتمي «تاكتيكي» كوچك و بزرگ و نيز ميان سلاحهاي اتمي كه تأسيسات را هدف ميگيرند و آنها كه ارتشها و شهرها را آماج قرار ميدهند، وجود ندارد. سلاحهاي اتمي 60 سال است كه مورد استفاده قرار نگرفته اند. اگر ايالات متحده بار ديگر يك سلاح اتمي را بكار برد احتمال اينكه ديگران نيز چنين كنند بالا خواهد رفت. در دنيايي با كشورهاي اتمي فزونتر و در دنيائي كه در آن استفاده از سلاحهاي اتمي ديگر «تابو» نباشد، خطر اينكه منازعات منطقه اي به يك جنگ اتمي جهاني، كه توان نابودي تمدن ما را دارد، توسعه يابد، بسيار زياد خواهد شد.

براي ايالات متحده به مثابه بزرگترين ابر قدرت بسيار غيرمسؤولانه است كه سلسله اقداماتي را مورد بررسي قرار دهد كه نهايتاً به نابودي وسيع حيات در كره زمين خواهد انجاميد. ما از شما ميخواهيم كه علناً اعلام كنيد كه ايالات متحده از امكان اتمي چه در حال حاضر و چه در آينده عليه هيچكدام از متخاصمين غيراتمي استفاده نخواهد كرد و از مردم آمريكا ميخواهيم كه نظر خود را در اين مورد به صداي رسا اعلام دارند.

با احترام

Philip Anderson, Michael Fisher, David Gross, Jorge Hirsch, Leo Kadanoff, Joel Lebowitz, Anthony Leggett, Eugen Merzbacher, Douglas Osheroff, Andrew Sessler, George Trilling, Frank Wilczek, Edward Witten
Titles, addresses and contact information of authors:

Philip W. Anderson: Joseph Henry Professor of Physics, Princeton University, Princeton, NJ 08544. Tel: 609-258-5850, Email: pwa@pupgg.princeton.edu.

Michael E. Fisher: Distinguished University Professor and Regents Professor, Institute for Physical Science and Technology, University of Maryland, College Park, MD 20742-2431. Tel: 301-405-4819, Fax: (301) 314-9404, Email: xpectnil@ipst.umd.edu.

David J. Gross: Frederick W. Gluck Professor of Theoretical Physics, Director-Kavli Institute For Theoretical Physics, University of California Santa Barbara, CA 93106-4030. Tel: 805-893-7337, FAX: (805) 893-2431, Email: gross@kitp.ucsb.edu.

Jorge E. Hirsch: Professor, Department of Physics, University of California San Diego, La Jolla, CA 92093. Tel: 858-534-3931, Fax: 858-534-0173, Email: jhirsch@ucsd.edu.

Leo P. Kadanoff, John D. and Catherine T. MacArthur Professor of Physics and Mathematics, Emeritus University of Chicago, Chicago, IL 60637. Tel: 773-702-7189, 773-702-7184 (messages), Email: 1-kadanoff@uchicago.edu

Joel L. Lebowitz: George William Hill Professor of Mathematics and Physics, Rutgers, The State University of New Jersey, 110 Frelinghuysen Road, Piscataway, NJ 08854-8019. Tel.: 732-445-3117, Email: lebowitz@math.rutgers.edu.

Anthony J. Leggett: John D. and Catherine T.MacArthur Professor and Professor of Physics and Professor in the Center for Advanced Study, University of Illinois

at Urbana-Champaign, 1110 West Green Street, Urbana, IL 61801-3080. Tel: 217-333-2077, Email: aleggett@uiuc.edu.

Eugen Merzbacher: Kenan Professor Em. of Physics, Department of Physics and Astronomy, University of North Carolina at Chapel Hill. Chapel Hill, NC 27599-3255. Tel: 919-942-5429, Email: merzbach@physics.unc.edu.

Douglas D. Osheroff: J.G. Jackson and C.J. Wood Professor of Physics and Applied Physics, Stanford University, Stanford, CA 94305-4060. Tel: 650-723-4228, Fax: 650-725-6544, Email: osheroff@stanford.edu.

Andrew M. Sessler: Distinguished Director, Emeritus, Lawrence Berkeley Laboratory, University of California, mS71-259, Berkeley, CA 94720. Tel: 510-484-4992, Email: AMSessler@bLgov.

George H. Trilling: Professor Emeritus of Physics, Lawrence Berkeley National Laboratory, MS SOB-6222, Berkeley, CA 94720. Tel: (510) 486-6801, Email: GHTrilling@lbl.gov.

Frank Wilczek: Herman Feshbach Professor of Physics, Department of Physics, Massachusetts Institute of Technology, Cambridge, MA 02139-4307. Tel: 617-253-0284, Email: wilczek@mit.edu.

Edward Witten: Charles Simonyi Professor of Mathematical Physics, Institute for Advanced Study, School of Natural Sciences, Princeton, NJ 08540. Tel: 609-734-800Email: witten@ias.edu